Sierpniowa wycena genetyczna CDCB przyniesie jedne z największych zmian w ocenie cech funkcjonalnych bydła mlecznego od wielu lat. Zmodyfikowane zostaną cztery cechy związane z rozrodem, pojawi się nowa cecha płodności – First Service to Conception (FSC), a także dwie nowe cechy oceniające zdrowotność cieląt.
Dlaczego potrzebne były zmiany?
Kiedy w 2003 roku wprowadzono wskaźnik Daughter Pregnancy Rate (DPR), sposób prowadzenia stad wyglądał zupełnie inaczej niż dziś. W ostatnich dwóch dekadach upowszechniły się nasienie seksowane, badania genomowe, nasienie ras mięsnych oraz programy synchronizacji rui. Zmieniły się również same krowy – produkują więcej mleka i dłużej utrzymują wysoką wydajność, dlatego hodowcy często rozpoczynają inseminację później niż kiedyś.
Mimo tych zmian model oceny płodności przez wiele lat pozostawał praktycznie taki sam. CDCB wraz z naukowcami z USDA przeanalizowało cały system i wprowadziło szereg modyfikacji, dzięki którym ocena będzie lepiej odzwierciedlała rzeczywisty potencjał genetyczny zwierząt, a w mniejszym stopniu sposób zarządzania stadem.
Co zmienia się w ocenie płodności?
DPR – większy nacisk na genetykę, mniejszy na zarządzanie
Najważniejsza zmiana dotyczy cechy DPR. Do tej pory system zakładał, że wszystkie krowy rozpoczynają inseminację 50 dni po wycieleniu. W praktyce jednak każde gospodarstwo stosuje własny okres dobrowolnego oczekiwania (VWP).
Od sierpnia 2026 roku wycena będzie uwzględniała rzeczywisty VWP obowiązujący w danym stadzie oraz oddzielnie dla pierwiastek i krów wieloródek. Dzięki temu wynik DPR będzie lepiej odzwierciedlał genetyczną płodność, a nie przyjętą strategię rozrodu.
Dokładniejsze CCR i HCR
Modele oceny skuteczności zacieleń krów (CCR) i jałówek (HCR) zostały rozszerzone o dodatkowe informacje, takie jak rasa buhaja wykorzystanego do inseminacji oraz przypadki bardzo krótkich odstępów między kolejnymi inseminacjami. Pozwoli to jeszcze lepiej oddzielić wpływ genetyki od czynników związanych z zarządzaniem.
Stabilniejsze wyceny młodych buhajów
Kolejną ważną zmianą jest sposób wykorzystywania danych od córek młodych buhajów. Od sierpnia dane córki będą uwzględniane dopiero po ukończeniu przez nią 36 miesięcy życia. Dzięki temu wartości hodowlane młodych buhajów będą bardziej stabilne i mniej podatne na gwałtowne zmiany pomiędzy kolejnymi wycenami.
Nowa cecha – FSC
Nowością jest First Service to Conception (FSC) – cecha określająca, ile czasu mija od pierwszej inseminacji do skutecznego zacielenia.
FSC wyrażana jest w dniach. Im wyższa wartość hodowlana, tym mniej dni potrzeba do uzyskania ciąży po pierwszym kryciu. Cecha ta stanowi uzupełnienie DPR i CCR oraz dostarcza hodowcom dodatkowej informacji o efektywności rozrodu.
Na początku FSC nie będzie jeszcze uwzględniana w indeksach ekonomicznych, takich jak Net Merit.
Dwie nowe cechy zdrowia cieląt
Sierpniowa wycena wprowadza również dwie nowe cechy zdrowotne:
- DIA (Resistance to Diarrhea) – odporność na biegunki,
- RSP (Resistance to Respiratory Problems) – odporność na choroby układu oddechowego.
Oceny powstały na podstawie danych zbieranych w programach Dairy Herd Improvement (DHI). Wyższe wartości oznaczają większą genetyczną odporność cieląt na te schorzenia.
Co oznaczają te zmiany dla hodowców?
Najważniejsze jest to, że ocena genetyczna będzie jeszcze lepiej odzwierciedlała rzeczywisty potencjał zwierząt. Dzięki nowym modelom łatwiej będzie wybierać buhaje poprawiające płodność, a nowe cechy zdrowotne pozwolą skuteczniej selekcjonować zwierzęta pod kątem zdrowia i długowieczności.
To kolejny krok w kierunku hodowli, w której równie ważne jak produkcja mleka są zdrowie, rozród i trwałość użytkowa krów.
