W hodowli bydła bardzo często podkreśla się, że dobra genetyka prowadzi do wyższej rentowności gospodarstwa. To prawda, jednak warto pamiętać, że genetyka jest tylko częścią całego procesu. Nawet najlepsze zwierzęta, o bardzo wysokim potencjale zapisanym w rodowodzie, nie pokażą pełni swoich możliwości, jeśli funkcjonują w nieodpowiednich warunkach.
Rzeczywiste wyniki zwierząt, czyli to, co faktycznie obserwujemy w gospodarstwie, są efektem połączenia genetyki oraz środowiska, w którym zwierzęta są utrzymywane. Od lat zależność tę opisuje prosta zasada:
Wyniki zwierząt = genetyka + warunki utrzymania
Genetyka określa, jakie możliwości ma zwierzę, natomiast środowisko decyduje o tym, ile z tego potencjału zostanie wykorzystane w praktyce.
Wyniki produkcyjne podstawą opłacalności
Niezależnie od tego, czy prowadzisz produkcję mleczną, czy mięsną, opłacalność gospodarstwa zależy bezpośrednio od wyników uzyskiwanych od zwierząt. Najczęściej są one mierzone ilością mleka, przyrostami masy ciała, jakością mięsa lub innymi produktami pochodzącymi od bydła.
Dynamiczny rozwój genetyki sprawił, że dziś hodowcy mają do dyspozycji narzędzia pozwalające bardzo precyzyjnie poprawiać wybrane cechy poprzez programy hodowlane i sztuczne unasienianie. Aby jednak w pełni wykorzystać te możliwości, kluczowe jest zrozumienie dwóch zagadnień:
- potencjału genetycznego,
- tego, jak genetyka sprawdza się w codziennej produkcji.
Potencjał genetyczny – możliwości zapisane w DNA
Potencjał genetyczny to maksymalne możliwości zwierzęcia, które są zapisane w jego DNA. W przypadku bydła obejmuje on m.in. tempo wzrostu, wydajność mleczną, jakość mięsa, odporność na choroby oraz cechy związane z rozrodem.
Można go traktować jako najlepszy możliwy wynik, jaki zwierzę może osiągnąć przy odpowiednich warunkach. Programy selektywnej hodowli koncentrują się na identyfikowaniu i wzmacnianiu pożądanych cech, aby budować stada o coraz wyższym potencjale.
Przykładowo:
- w produkcji mięsnej – wybór buhajów o wysokich przyrostach dobowych pozwala zwiększyć efektywność opasu,
- w produkcji mlecznej – jeśli gospodarstwo rozlicza się z ilości mleka, naturalnym wyborem są buhaje, których córki osiągają wysoką wydajność.
Jak genetyka działa w praktyce
Sam potencjał genetyczny nie gwarantuje jednak wysokich wyników. To, jak genetyka działa w praktyce, zależy w dużej mierze od warunków, w jakich utrzymywane są zwierzęta.
Na efektywne wykorzystanie genetyki wpływają m.in.:
- żywienie,
- warunki środowiskowe,
- dobrostan,
- organizacja produkcji,
- codzienne zarządzanie stadem.
Odpowiednio zbilansowana dawka pokarmowa dostarcza składników niezbędnych do wzrostu, rozrodu i utrzymania zdrowia. Z kolei błędy żywieniowe, stres czy niewłaściwe warunki utrzymania mogą sprawić, że nawet bardzo dobra genetyka nie przełoży się na oczekiwane wyniki.
Każde gospodarstwo funkcjonuje w innych warunkach
Zarówno produkcja mleczna, jak i mięsna odbywa się w bardzo zróżnicowanych warunkach. Nie ma dwóch identycznych gospodarstw – różnią się one systemem utrzymania, poziomem intensywności produkcji, dostępem do pasz czy rynkiem zbytu.
Dlatego dobór genetyki powinien zawsze uwzględniać realne potrzeby gospodarstwa, a nie być oparty wyłącznie na aktualnych trendach rynkowych. W hodowli bydła nie istnieje jedno uniwersalne rozwiązanie, które sprawdzi się wszędzie.
Połączenie genetyki i zarządzania kluczem do sukcesu
Obecnie bardziej niż kiedykolwiek kluczowe znaczenie ma harmonijne połączenie odpowiedniej genetyki z właściwym zarządzaniem stadem. Zrozumienie zależności między genetyką, warunkami utrzymania oraz sposobem rozliczania produkcji jest pierwszym krokiem do poprawy wyników i zwiększenia rentowności gospodarstwa.
👉 Aby dowiedzieć się więcej o tym, jak najlepiej wykorzystać potencjał genetyczny swojego stada, skontaktuj się z przedstawicielem ABS.
